Fysiologisch profiel van de Alpine skier: wat maakt een kampioen?
Alpineskiën is een complexe sport waarbij het succes afhangt van een samenspel van fysieke, fysiologische en antropometrische factoren.
3LAB is een sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Onze expertise ligt in Inspanningsfysiologie · trainingsbelasting · metabole analyse · evidence-based coaching.
Alpineskiën is een complexe sport waarbij het succes afhangt van een samenspel van fysieke, fysiologische en antropometrische factoren. Hoewel er al veel onderzoek is gedaan naar individuele aspecten van de sport, ontbrak tot voor kort een actueel en allesomvattend overzicht dat coaches en atleten concrete benchmarks biedt.
De studie van Ferland en Comtois brengt nieuwe inzichten in de bestaande kennis door een systematische review van de wetenschappelijke literatuur, met als doel een specifiek atletisch profiel op te stellen op basis van geslacht en competitieniveau.
Onderzoeksmethode
De onderzoekers voerden een systematische zoektocht uit in vier grote elektronische databanken (waaronder PubMed en SCOPUS), aangevuld met handmatige zoekopdrachten in referentielijsten en verslagen van internationale congressen over skiwetenschap.
Selectiecriteria: Alleen publicaties die data bevatten over groepen skiërs van hetzelfde geslacht en een duidelijk gedefinieerd niveau (internationaal, nationaal of regionaal) werden opgenomen.
Datagrootted: De uiteindelijke analyse was gebaseerd op 28 publicaties met gegevens van in totaal 1.107 skiërs (718 mannen en 389 vrouwen) uit 11 verschillende landen.
Variabelen: Er werd gekeken naar 27 verschillende variabelen, waaronder lichaamsbouw (BMI, vetpercentage), sprongkracht (squat jump, countermovement jump), anaerobe capaciteit (Wingate-testen) en aerobe capaciteit (VO2max).
Belangrijkste Bevindingen
De algemene trend uit het onderzoek is duidelijk: mannelijke skiërs scoren over het algemeen hoger op fysieke testen dan vrouwelijke skiërs, en skiërs op een hoger competitieniveau laten betere resultaten zien dan hun collega’s op een lager niveau.
Enkele opvallende bevindingen uit het profiel:
Lichaamsbouw: Topskiërs op internationaal niveau hebben over het algemeen een hogere vetvrije massa (LBM) vergeleken met nationale of regionale skiërs. Bij mannen op internationaal niveau was het gemiddelde vetpercentage bijvoorbeeld 11,48%, terwijl dit bij vrouwen op datzelfde niveau 20,44% bedroeg.
Explosieve kracht: Er is een sterke correlatie tussen sprongkracht en prestatieniveau. Internationale skiërs laten consistent hogere waarden zien bij testen zoals de countermovement jump (CMJ) en de 90-seconden box jump test (BJ90).
Energiebronnen: Hoewel skiën vaak als een korte, explosieve inspanning wordt gezien, toont onderzoek aan dat de aerobe bijdrage aanzienlijk is. Bij de BJ90-test, die veel in het skiën wordt gebruikt, komt bijvoorbeeld naar schatting 63% van de energie uit het aerobe systeem.
Praktische Aanbevelingen voor Coaches
Voor coaches en sportfysiologen biedt deze studie waardevolle richtlijnen voor de praktijk:
Gebruik Benchmarks: De verzamelde data in de studie kunnen dienen als referentiewaarden om te bepalen of een atleet fysiek klaar is om de stap naar een hoger niveau te zetten.
Standaardiseer Testprotocollen: De studie laat zien dat kleine verschillen in uitvoering (zoals het wel of niet gebruiken van de armen bij een sprongtest) grote gevolgen hebben voor de resultaten. Gebruik betrouwbare apparatuur zoals krachtplaten voor een nauwkeurige opvolging.
Focus op Specifieke Duur: Omdat skiraces tussen de 45 seconden en 3 minuten duren, raden de onderzoekers aan om ook langere anaerobe testen (zoals de 60 of 90 seconden Wingate-test) te overwegen in plaats van enkel de standaard 30 seconden test.
Aandacht voor Vrouwelijke Atleten: Het onderzoek wijst uit dat er nog relatief weinig data beschikbaar zijn voor vrouwelijke skiërs. Coaches worden aangemoedigd om systematisch data te verzamelen om dit profiel verder te verfijnen.
Dit uitgebreide atletische profiel vormt een essentieel kompas voor iedereen die betrokken is bij de fysieke voorbereiding van alpineskiërs.
Standpunt van 3LAB
Position statement:
Ook de skisport ontsnapt niet aan de moderne trend om prestaties te benchmarken en hierop trainingsstrategieën af te stemmen. In het overzichtsartikel vind je beschrijvende informatie die je kan gebruiken voor het benchmarken van alpine skiers.
Referentie
Ferland PM, Comtois AS. Athletic Profile of Alpine Ski Racers: A Systematic Review. J Strength Cond Res. 2018 Dec;32(12):3574-3583. doi:10.1519/JSC.0000000000002900
Op zoek naar meer informatie?
Steidl-Müller L, Hildebrandt C, Raschner C, Müller E. Challenges of talent development in alpine ski racing: a narrative review. J Sports Sci. 2019 Mar;37(6):601-612. doi:10.1080/02640414.2018.1513355.
Müller L, Hildebrandt C, Müller E, Fink C, Raschner C. Long-Term Athletic Development in Youth Alpine Ski Racing: The Effect of Physical Fitness, Ski Racing Technique, Anthropometrics and Biological Maturity Status on Injuries. Front Physiol. 2017 Aug 31;8:656. doi: 10.3389/fphys.2017.00656.
Over 3LAB
3LAB is een Vlaams sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Wij combineren inspanningsfysiologie, metabole analyse en evidence-based trainingsprincipes om atleten en coaches te ondersteunen in het maken van onderbouwde trainingsbeslissingen.
Reinout Van Schuylenbergh (PhD) is sportwetenschapper en gecertifieerd level 3 triatlon- en wielercoach. Hij heeft meer dan 30 jaar ervaring als duursporter en duursportcoach op professioneel en Olympisch niveau.
Hij is zaakvoerder van 3LAB, gastdocent aan de KU Leuven, docent aan de Vlaamse Trainersschool, facilitator bij World Triathlon en auteur van blogs en sportwetenschappelijke artikels. Hij leeft op het ritme van de muziek en outdoor sporten.