Science Friday - 06.02.2026
Jouw wekelijkse update over sportwetenschappen en coaching.
3LAB is een sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Onze expertise ligt in inspanningsfysiologie · trainingsbelasting · metabole analyse · evidence-based coaching.
Deze week brengen we deze onderwerpen onder de aandacht:
Zwemprestatie bij triatleten vs. zwemmers: weegt techniek meer door?
HRV analyse: verschilt de interpretatie bij vrouwen?
Referentiewaarden voor VO2max - 6-65 jaar.
Zwemprestatie bij triatleten vs zwemmers: weegt techniek meer door?
Veel triatleten focussen tijdens de zwemtraining op het opdrijven van het uithoudingsvermogen. Nieuw onderzoek in het Journal of Functional Morphology and Kinesiology laat zien dat de echte winst mogelijk elders ligt. Een vergelijking tussen competitieve zwemmers en triatleten onthult een aanzienlijke "hydrodynamische kloof".
Methode
De onderzoekers voerden een experimenteel onderzoek en vergeleken de meetresultaten bij zwemmers met deze van triatleten.
18 proefpersonen waarvan 10 zwemmers en 8 triatleten
De volgende metingen werden uitgevoerd: passieve en actieve weerstand in het water
Specifieke zwemkracht (tethered swimming)
Bewegingsanalyse van de zwemtechniek
200m en 25m zwemprestatie
De belangrijkste bevindingen:
Hogere weerstand: Triatleten ervaren significant meer passieve weerstand (weerstand in gestroomlijnde positie) dan zwemmers. Dit komt vaak door een minder efficiënte lichaamshouding en uitlijning in het water.
Efficiëntie-lek: Hoewel triatleten vaak over een goede basiskracht beschikken, slagen zij er minder goed in om deze kracht effectief om te zetten in voorwaartse snelheid. Zwemmers hebben een grotere slaglengte en een hogere stroke index, wat duidt op superieure technische efficiëntie.
Actieve drag: Opvallend genoeg hebben zwemmers een hogere actieve drag, maar dit komt simpelweg doordat ze met veel hogere snelheden zwemmen; hun vermogen om die weerstand te overwinnen is echter vele malen groter.
Conclusies
Voor triatleten zijn de hydrodynamische variabelen (zoals weerstand en vermogen) sterker gecorreleerd met de prestatie op de 25m en 200m dan bij getrainde zwemmers. Dit suggereert dat zwemtechniek voor triatleten de bepalende factor is voor progressie.
Praktische tips
Investeer als triatleet in het ontwikkelen van je zwemtechniek.
Drag-reductie: Focus op lichaamshouding, hoofdpositie en core-stabiliteit om de passieve weerstand te verlagen (= vlakkere ligging in het water). Dit start al bij een gestroomlijnde houding bij de push-off.
Propulsieve kracht: Oefen specifiek op de stuwingsprincipes in water. Goede oefeningen zijn sculling, doggy paddle, fist-drill, single arm drill.
HRV analyse: verschilt de interpretatie bij vrouwen?
Veel atleten gebruiken Heart Rate Variability (HRV) via wearables om hun herstel te monitoren. Nieuw onderzoek in Sports Medicine laat echter zien dat bij vrouwen de interpretatie van deze data complexer is dan vaak wordt aangenomen. Hormonale schommelingen hebben namelijk een directe impact op je HRV-waarden.
Methode
De onderzoekers analyseerden de data uit 16 studies, via een systematisch review-onderzoek.
De belangrijkste inzichten uit het onderzoek:
De Menstruatiecyclus: Bij vrouwen met een natuurlijke menstruatie is de HRV over het algemeen hoger aan het begin van de cyclus (folliculaire fase) en lager richting het einde (luteale fase). Het verschil in HRV-waarden kan variëren tussen de 3% en 9%.
Anticonceptie: Gebruikers van hormonale anticonceptie laten vaak lagere HRV-waarden zien, vooral later in hun gebruikscyclus. Bovendien wijkt hun HRV-patroon af van dat van natuurlijk menstruerende vrouwen.
Levensfases: Na de menopauze is er een duidelijke trend te zien waarbij de HRV afneemt naarmate de leeftijd toeneemt.
Betrouwbaarheid wearables: Moderne wearables (zoals smart rings en horloges) blijken in staat deze hormonale invloeden op de HRV in een dagelijkse “real-world” setting vast te leggen.
Praktische tips
Voor een correcte interpretatie van de HRV data is het essentieel om deze te bekijken in de context van de hormonale status. Een daling in HRV hoeft niet altijd te betekenen dat de atlete oververmoeid is; het kan simpelweg een fysiologische reactie zijn op de cyclus.
Onze tips:
Track de cyclus: Combineer de HRV-data met een cyclus-tracker om patronen te herkennen.
Kijk naar de trend: Focus niet op een dagwaarde, maar op hoe de HRV zich verhoudt tot de specifieke fase in de cyclus.
Individualiseer: Omdat hormonale effecten per persoon sterk verschillen, is de persoonlijke “baseline” de enige relevante referentie.
Referentiewaarden voor VO2max
De VO2max wordt als een gouden standaard voor de cardiorespiratoire fitness gezien. Het belang van de VO2max is al decennia lang het voorwerp van wetenschappelijk onderzoek, zowel met een blik op gezondheid, trainingsadaptatie en als de sportprestatie. Om VO2max waarden goed te kunnen interpreteren zijn referentiegegevens van goudwaarde. In deze studie stelden de onderzoekers referenties op voor gezonde personen van 6-65 jaar.
Methode
De onderzoekers voerden een experimenteel onderzoek:
4637 proefpersonen namen aan de studie deel
Proefpersonen met rookgedrag of BMI > 30 en atleten werden geweerd uit de studie.
Maximale opklimmende test op de ergometerfiets
Metabolic cart voor analyse van de ademhalingsgassen.
Belangrijkste resultaten
Het resultaat van deze studie is samengevat in de onderstaande figuur.
Praktische tips
Met deze referentiegegevens kan je uw persoonlijke meetresultaten benchmarken.
Trainingsprogressie kan je objectiveren door de percentielscores van uw meetresultaten te vergelijken. Zeker bij ouder wordende atleten kan het zijn dat een status quo of lichte daling in de VO2max, toch een verschuiving in de percentielscore met zich meebrengt. Dit wil in dat geval zeggen dat het trainingsprogramma het verval in VO2max door veroudering heeft vertraagt.
Voor zeer sportieve personen en topatleten zijn deze referentiescores niet bruikbaar. U dient dan specifieke normwaarden te hanteren die relevant zijn voor het sportniveau en de sportdiscipline.
Enthousiast over deze Substack? Deel het met geïnteresseerden en win extra maanden abonnement.
Referenties
Assíria-Costa L, Machado ML, Santos CC, Costa MJ. Comparison of the Hydrodynamic Profile Between Competitive Triathletes and Swimmers. J Funct Morphol Kinesiol. 2025 Dec 26;11(1):10. doi: 10.3390/jfmk11010010.
de Jager, E., Caulfield, B., Angelidi, E. et al. Wearable-Derived Heart Rate Variability Across the Menstrual Cycle, Hormonal Contraceptive Use, and Reproductive Life Stages in Females: A Living Systematic Review. Sports Med (2026). https://doi.org/10.1007/s40279-025-02388-y
van der Steeg, G.E., Takken, T. Reference values for maximum oxygen uptake relative to body mass in Dutch/Flemish subjects aged 6–65 years: the LowLands Fitness Registry. Eur J Appl Physiol 121, 1189–1196 (2021). https://doi.org/10.1007/s00421-021-04596-6
Over 3LAB
3LAB is een Vlaams sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Wij combineren inspanningsfysiologie, metabole analyse en evidence-based trainingsprincipes om atleten en coaches te ondersteunen in het maken van onderbouwde trainingsbeslissingen.
Reinout Van Schuylenbergh (PhD) is sportwetenschapper en gecertifieerd level 3 triatlon- en wielercoach. Hij heeft meer dan 30 jaar ervaring als duursporter en duursportcoach op professioneel en Olympisch niveau.
Hij is zaakvoerder van Triathloncoach.be en 3lab.be, gastdocent aan de KU Leuven, docent aan de Vlaamse Trainersschool, facilitator bij World Triathlon en auteur van blogs en sportwetenschappelijke artikels. Hij leeft op het ritme van de muziek en outdoor sporten.
3LAB Substack bestaat enkel door jouw steun. Door het abonneren steun je ons netwerk.