Science Friday - 17.04.2026
Jouw wekelijkse update over sportwetenschappen en coaching.
3LAB is een sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Onze expertise ligt in inspanningsfysiologie · trainingsbelasting · metabole analyse · evidence-based coaching.
Deze week brengen we de volgende onderwerpen onder de aandacht:
Metabolisme: hoe meten we het onzichtbare?
UCI position statement: wedstrijdvoeding.
Hoe betrouwbaar is jouw lactaatmeter? Een diepe duik in de wetenschap.
Metabolisme: hoe meten we het onzichtbare?
Hoeveel energie haalt een atleet uit zuurstof versus lactaat tijdens een slopende CrossFit-workout of een zwemwedstrijd? In de nieuwste editie van Physiologia duiken onderzoekers Manoel J. Rios, David B. Pyne en Ricardo J. Fernandes in de wetenschappelijke literatuur van het bio-energetisch profileren. Deze ‘narrative review’ biedt een overzicht van hoe we de drie energiesystemen - ATP-PCr, glycolyse en oxidatieve fosforylatie - meten en wat dit betekent voor de trainingspraktijk.
De centrale vraag van dit onderzoek is hoe we de gelijktijdige bijdrage van het oxidatieve, glycolytische en fosfageen systeem nauwkeurig kunnen kwantificeren tijdens inspanning. Omdat directe meting van ATP-omzetting in de spieren bijna onmogelijk is in een sportsetting, beschrijven de onderzoekers enkele indirecte schattingen.
De onderzoekers analyseerden de meest gebruikte methoden om de energiebijdragen in kaart te brengen:
Oxidatieve bijdrage: Wordt geschat door de zuurstofopname (VO₂) te integreren tijdens de inspanning.
Glycolytische bijdrage: Wordt afgeleid van de netto opbouw van lactaat in het bloed ([La-]), waarbij vaste conversiefactoren worden gebruikt om dit om te zetten in zuurstof-equivalenten (~2.7–3.3 mL O₂/kg per 1 mmol/L [La−] and 20.9 kJ per liter O₂).
Fosfageen bijdrage: Wordt berekend op basis van de “snelle component” van het zuurstofherstel direct na de inspanning (recovery VO₂) of via theoretische modellen van fosfocreatine (PCr) afbraak.
De belangrijkste resultaten
Uit de review blijkt dat de specifieke sportdiscipline minder bepalend is voor het energieprofiel dan de duur en intensiteit van de taak. Enkele typische voorbeelden van de energieverdeling tijdens maximale inspanning:
Wingate test fietsen: 80-90% anaerobe energie, waarvan ±60% vanuit glycolyse
100m crawl sprint: 43-45% aerobe energie
400m crawl: 83-85% aerobe energie
2,000m roeien: ±85% aerobe energie
Boxing: 3x2 min: ±85% aerobe energie
De onderzoekers waarschuwen dat alle huidige methoden gebaseerd zijn op aannames. Lactaat in het bloed is bijvoorbeeld het resultaat van een balans tussen de productie en de oxidatie; en dus geen directe maat voor de glycolytische flux in de spier. Ook individuele verschillen in buffercapaciteit en bewegingsefficiëntie kunnen de resultaten beïnvloeden.
Tips voor coaches
Monitor de lactaat-respons: en interpreteer de lactaatconcentratie in functie van lactaatproductie en -oxidatie (‘lactaat shuttle mechanisme’).
Optimaliseer rustintervallen: Gebruik kennis over fosfageen-herstelkinetiek om de rusttijden bij herhaalde intense inspanningen (HIIT, SIT) te structureren. Te korte rust dwingt de atleet sneller naar het glycolytische systeem en aerobe systeem, wat al dan niet gewenst is.
Zet in op draagbare technologie: Gebruik waar mogelijk mobiele gasanalysers voor real-time inzicht in de VO₂ kinetiek.
UCI position statement: wedstrijdvoeding
In de afgelopen twee decennia is de wereld van het professionele wielrennen drastisch veranderd, niet alleen qua training en materiaal, maar vooral op het gebied van voeding. Een recent overzichtsartikel van de UCI (Jeukendrup et al., 2026) zet de nieuwste inzichten en verschuivingen in wedstrijdvoeding op een rij.
Wat is de huidige staat van de wetenschap?
De centrale vraag van dit artikel is: hoe zijn de nutritionele eisen en praktijken in het professionele wegwielrennen geëvolueerd en wat zijn de huidige ‘best practices’ voor geïndividualiseerde wedstrijdvoeding? Het artikel legt de nadruk op het belang van context-specifieke strategieën boven generieke aanbevelingen.
Een blik achter de schermen bij de Pro’s
