Verliezen Carbon ‘Superschoenen’ Hun Effect op Hellingen?
Jouw update over sportwetenschappen en coaching.
3LAB is een sportwetenschappelijk coachingbedrijf gespecialiseerd in triatlon en wielrennen. Onze expertise ligt in inspanningsfysiologie · trainingsbelasting · metabole analyse · evidence-based coaching.
Sinds de spectaculaire introductie van geavanceerde schoentechnologie (Advanced Footwear Technology, oftewel AFT) tijdens Eliud Kipchoge’s legendarische poging om de marathongrens van twee uur te doorbreken in 2017, is de hardloopwereld blijvend veranderd. De combinatie van een extreem veerkrachtige tussenzool van polyether blok amide (PEBA)-schuim en een geïntegreerde, gebogen carbonplaat heeft geleid tot een stroom aan wereldrecords op de weg, van de 5 kilometer tot de marathon. Wetenschappelijk onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond dat deze ‘superschoenen’ de loopeconomie (Running Economy, RE) op vlak terrein met gemiddeld 3% tot 4% verbeteren vergeleken met traditionele wedstrijdschoenen.
Veel iconische wedstrijden — denk aan de marathons van Boston en New York, maar ook aan triatlonparcoursen en trailruns — zijn echter allesbehalve vlak. Tot voor kort was het een open vraag in de sportwetenschap in hoeverre dit technologische voordeel overeind blijft wanneer de weg omhoog loopt. Een gloednieuwe, rigoureuze studie van Askew en collega’s (2026), gepubliceerd in het Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, brengt hier nu duidelijkheid in. Voor coaches en atleten die hun materiaal- en pacingsstrategie willen baseren op harde feiten in plaats van marketingbeloftes, levert dit onderzoek onmisbare inzichten op.
De Onderzoeksmethode
Om de impact van stijgende hellingen op het effect van AFT-schoenen te bepalen, verzamelden de onderzoekers van de University of Leeds een groep van twaalf competitieve mannelijke hardlopers. De atleten waren op het moment van testen allemaal in staat om de 5 kilometer binnen de 18 minuten te lopen, met een gemiddelde van 16:22±1:07.
De proefpersonen voerden opeenvolgende runs uit op een geijkte loopband met een constante snelheid van 12 kilometer per uur. Deze snelheid werd gekozen omdat uit fysiologische pilots bleek dat de atleten hiermee op alle geteste hellingen de anaerobe energiebijdrage zeer beperkt was. Er werden vier verschillende hellingsgraden getest: 0% (vlak), 3%, 6% en 9%.
Tijdens deze runs droegen de atleten in een volledig gerandomiseerde volgorde twee verschillende typen schoenen:
De AFT-schoen: De Nike ZoomX Vaporfly Next% (VF), uitgerust met de kenmerkende stijve, gebogen carbonplaat en een dikke ZoomX PEBA-schuimlaag (massa: 200 gram).
De controleschoen: De Nike ZoomX Streakfly (SF), een lichtere wedstrijdschoen (187 gram, dus 6,4% lichter dan de VF) die gebruik maakt van exact hetzelfde ZoomX PEBA-schuim, maar voorzien is van een flexibele plastic (Pebax) plaat in plaats van een stijve carbonplaat.
Het zuurstofverbruik van de lopers werd gemeten via indirecte calorimetrie om de loopeconomie te bepalen. Daarnaast onderwierpen de onderzoekers de schoenen aan mechanische laboratoriumtests (indentatie- en cantilever-buigtests) om de stijfheid en de elastische energieteruggave van de zolen nauwkeurig in kaart te brengen.
De Belangrijkste Resultaten
