3LAB Substack

3LAB Substack

Waarom fysieke geletterdheid cruciaal is voor de toekomst van jongeren

De gezondheid en het welzijn van jongeren wereldwijd staat onder druk. We zien een afname van de fysieke activiteit, motorische vaardigheden en welbevinden, en een toename van obesitas.

Reinout Van Schuylenbergh-phd's avatar
Reinout Van Schuylenbergh-phd
Sep 29, 2025
∙ Paid
group of children pulling brown rope
Photo by Anna Samoylova on Unsplash

Wat is fysieke geletterdheid?

Fysieke geletterdheid wordt gedefinieerd als ‘onze relatie met beweging en fysieke activiteit gedurende het hele leven’. Dit concept erkent dat het niet alleen gaat om fysieke capaciteit, maar ook om mentale, emotionele en sociale aspecten. Het heeft drie belangrijke pijlers:

  • Relatie: Een positieve en betekenisvolle relatie met beweging en fysieke activiteit opbouwen, die complex is en continu verandert.

  • Beweging en fysieke activiteit: Dit omvat hoe jongeren bewegen (fysiek), denken (cognitief), voelen (affectief) en verbinden (sociaal).

  • Gedurende het hele leven: Fysieke geletterdheid is een levenslange reis die wordt beïnvloed door individuele, sociale en omgevingsfactoren. Het op jonge leeftijd aanleren van zinvolle bewegingsgewoonten is uiterst belangrijk voor een fysiek geletterd leven als volwassene.

Uitdagingen in de maatschappij

De moderne maatschappij brengt aanzienlijke uitdagingen met zich mee voor de fysieke geletterdheid van jongeren. De culturele en sociale waarde van sport heeft invloed op de sportparticipatie. Bovendien kunnen sociaaleconomische factoren, zoals de stijgende kosten van sport, gezinnen ervan weerhouden om deel te nemen aan het georganiseerde sportaanbod.

Een andere grote uitdaging is de concurrentie van populaire entertainment, zoals streamingdiensten, sociale media en gaming.

In verstedelijkte gebieden is de publieke ruimte zelden geschikt om sport- en spel te bevorderen.

two people playing Sony PS4 game console
Photo by JESHOOTS.COM on Unsplash

Hoe leid je jongeren naar de sport en houd je ze erin?

Zowel het ongebonden bewegingsaanbod (bv pleintjesvoetbal) als het georganiseerd sportaanbod (bv clubvoetbal) kan een antwoord bieden aan de bewegingsarmoede en nood aan fysieke activiteit bij de jongeren.

Het aantrekken en behouden van jongeren in de sport is een van de grootste uitdagingen. De belangrijkste redenen waarom jongeren stoppen met sport zijn dat ze

  1. school op de eerste plaats zetten,

  2. stress ervaren als ze niet goed presteren en

  3. andere activiteiten vinden die ze leuker vinden dan sport.

Dit benadrukt de noodzaak om sportervaringen te creëren die plezier en een positieve relatie met beweging centraal stellen.

Om jongeren in de sport te houden, is het essentieel om verder te kijken dan alleen het aantrekken en te investeren in kwaliteitsvolle begeleiding.

Het talententraject: een tweesnijdend zwaard

Talentenroutes in de jeugdsport hebben vaak een piramidale structuur: op weg naar een hoger, vallen atleten uit de sportstructuur. Dit proces van doorselecteren kan een negatieve invloed hebben op de fysieke geletterdheid van jongeren doordat sportkansen verloren gaan bij de jongeren die weggeselecteerd werden.

Laat ons in talentontwikkeling het selectieproces hervormen tot een oriënteringsproces: jongeren adviseren naar een sportaanbod op maat.

Bovendien kunnen intensieve talentenprogramma’s leiden tot overmatige trainingsbelasting, onvoldoende rust, blessures en psychologische druk. Dit kan de relatie van een jongere met de sport schaden. Sportorganisaties en talententrajecten dienen zo ontwikkeld te worden dat de positieve aspecten (zoals sociale interactie, gezondheid en levensvaardigheden) worden gemaximaliseerd en de negatieve aspecten worden geminimaliseerd, zodat elke jongere een positieve relatie behoudt met sport en beweging.

Laat ons niet vergeten dat jonge (top)sporters plezier halen uit:

  • Zich te kunnen ontwikkelen

  • Zich competent te voelen

  • De uitdaging

  • De sociale verbinding

  • De beweging zelf

  • Het ervaren van autonomie

Zijn de bewegingsprogramma’s afgestemd om deze motivatoren te stimuleren?

girl in blue and white nike soccer jersey shirt
Photo by My Profit Tutor on Unsplash

Oplossingen en adviezen voor ouders en coaches

Keep reading with a 7-day free trial

Subscribe to 3LAB Substack to keep reading this post and get 7 days of free access to the full post archives.

Already a paid subscriber? Sign in
© 2025 Reinout Van Schuylenbergh · Privacy ∙ Terms ∙ Collection notice
Start your SubstackGet the app
Substack is the home for great culture